نمّامى كه سخن‌چينى است ، و « هَمّازٍ مَشّاءٍ بِنَميمٍ » ( سوره‌ى همزه ، آيه‌ى 1 ) هر دو را مشمول لعنت و مذمت قرار داده ، و نيز مسخره كردن كه « لا يَسْخَرْ قَوْمٌ مِنْ قَوْمٍ وَ لا نِساءٌ مِنْ نِساءٍ » ( سوره‌ى حجرات ، آيه‌ى 11 ) و چنان‌كه غيبت در انحصار زبان نيست ، ساير موارد برشمرده در آيات و روايات نيز مانند تهمت و غيبت احياناً بدترند ، كه با اشاره ، كنايه ، كتابت و امثال اين‌ها همه و حرام مىباشند و به‌طور كلى اذيت كردن مسلمان به‌ناحق به‌هرطريقى كه باشد خصوصاً غيبت كردن و يا تهمت زدن حرام است . 4 - اذيت‌رسانى « وَ الَّذينَ يُؤذُونَ الْمُؤمنينَ وَ الْمؤمناتِ بِغَيْرِ مَا اكْتَسَبُوا فَقَدِ احْتَمَلُوا بُهْتاناً وَ إثْماً مَبيناً » ( سوره‌ى حجرات ، آيه‌ى 58 ) « و كسانى كه مردان و زنان با ايمان را بدون استحقاق آزار مىدهند - كه كارى كه شايسته‌ى آزارشان باشد نكرده‌اند - محققاً بهتان و گناهى بزرگ را ( به‌گردن خود ) بار كرده‌اند » و اين‌جا آزار كردن مؤمن تنها در چهارچوب گناهى قرار گرفته كه مستحق اين آزار نباشند و بس ، پس اگر مؤمنى را بيازارى كه چنان استحقاقى را ندارد عملًا او را به‌گناهى متهم كرده‌اى كه گويى مستحق اين آزار است . مسأله‌ى 913 - به‌طور كلى در اجتماع اسلامى نبايد زمينه‌ى هيچ‌گونه غيبت ، تهمت و اذيتى فراهم آيد . و بدگمانى هم كه اثرى عملى را دربر داشته باشد حرام است ، و اين اصلى ثابت از اخلاق اسلامى است كه تمامى كارهاى مسلمانان درست است مگر آن‌كه قطعاً نادرستىاش بر شما معلوم شود . و بالاخره اجتماع ايمانى بايد به‌اندازه‌اى نظيف و ظريف باشد كه هرگز كسى حق تعرض به‌ديگرى را نداشته باشد ، مگر در صورتى كه طبق موازين شرع استحقاق چنان تعرض و آزارى را داشته باشد . كه اين‌جا هم در صورت مصلحت بايد از آزارش خوددارى كرد . مسأله‌ى 914 - چنان‌كه غيبت كردن اشخاص حرام است غيبت دست جمعى آنان نيز حرام و بلكه به‌مراتب بدتر است كه مثلًا بگويى اهالى فلان شهر يا ده يا محله چنانند ، و